Dünyanın merkezinde kim ne var dense tartışmasız söylenecek tek şey var. Kadın.Kadın olmak her zaman farklı bir sorumluluk yüklemiştir onların omuzlarına. Bu konuya şu an girmeyeceğim. Bu konu sayfalar dolusu yazı yazmayı gerektiriyor çünkü. Hakkı ödenmeyen anneler konu alacağım. Ama bu kez çalışan anneler. Çocuklarının onlar hakkında ne düşündükleriyle ilgili farklı bir bakış. Muhakkak farklı fikirleriniz olabilir. Ne var ki herkes aynı düşünse çok renklilik olmazdı değil mi. Siyah beyaz sadece nostaljide güzel deyip konuya dalalım
Eğer haftanın 6 günü çalışan bir ebeveynseniz çocuğunuz sizin bu fedakarlığınız için ne düşünüyor olabilir ?
Acı ama gerçek muhtemelen hatırladığı şey fedakarlıklar değil, sizin yokluğunuz . Kocaman bir yokluk..
Ebeveyn yokluğu, zorunlu nedenlerle bile olsa, çocuklar üzerinde kalıcı duygusal etkiler yaratabilir ve bu etkiler onları yetişkinliğe kadar takip edebilir.
Onlar uyanmadan evden çıktığınızı ve bazen de onlar yattıktan sonra eve geldiniz mi ? Böyle bile olmasa kesinlikle akşamları işten, işten dönüş yolundan o kadar yorgun düşüyorsunuz ki yemeği bile apar topar yiyip belki biraz telefonda gezinme ve sonra yatak. Akşamlarda, gecelerde kimbilir ne kadar yoruluyorsunuz ki neredeyse orada değilsiniz. Vücudum sandalyede, koltukta, yatakta ama zihniniz hâlâ çalışıyor, hâlâ sorun çözüyor.
Belki bunun geçici olduğunu, tüm çabalarınızın çocuklarınız için olduğunu ve ilerde çocuklarınız büyüdüğünde sizi anlayacaklarını düşünüyorsunuz. İyi bir yaşam, çocukların eğitim masrafları, tatiller, iyi bir sosyal çevre isteği derken. Evet derken derken olmadığını görüyorsunuz.
Kendine anlattığın, bu konuda da ikna ettiğin hikaye ile onların yaşadığı hikaye maalesef aynı mekanda farklı beklentiler, sevgi eksiklikleri, kırılganlıklar, duygu yırtılmaları ve bambaşka hezeyanları getiriyor onlara.
Evet çocuğunuz büyürken yanında yoktunuz. Çünkü onu, onları o kadar çok önemsiyordunuz ki, ailenin maddi güvenliğini daha çok önemsediniz. Zihninde her fazla mesai vardiyası bir sevgi eylemiydi. Kaçırılan her resital, onların adına yaptığın bir takastı. Umursamadığın için onların hayatından yok olmadın. Anaokulunun, çocuk bakıcısının, akrabanın eline teslim ettiğin çocuk ne yazık ki artık senin olmaktan, sen olmaktan daha farklı bir bireye dönüşmeye başlıyor bu süreçte.
Ne yazık yedi yaşındaki bir çocuk sizin mücadelenizi anlamaz. O büyürken ve en çok size ihtiyaç duyarken kimlerin orada, onların yakınında olup olmadığını bakıyorlar. Onun sevgisi, yüzü ve sesi sürekli eksikken, çocuk “ebeveynim bana bakıyor” diye düşünmez. Peki ne düşünür: “Burada olmak için yeterince önemli değilim.”
Ebeveyn yokluğu üzerine yapılan araştırmalar, çoğu yetişkin çocuğun zaten içgüdüsel olarak hissettiği şeyi doğrular—çocuk ne kadar küçükse, ebeveynin fiziksel varlığı duygusal gelişimi için o kadar kritiktir ve bu yokluğun etkileri zamanla azalmaz. Çocuğu yetişkinliğe kadar takip ederler.
Tabiki onları böyle hissettirmek istememiştin. Ama anlam ve etki iki farklı şeydir ve bir çocuğun duygusal dünyasında tek fark eden şeydir.
Yokluğunuzun onlara gerçekten ne öğrettiğine gelince..
Çocuklar, çevrelerinin olağanüstü yorumlayıcılarıdır.
Bir ebeveyn sürekli yoksa—hatta zorunlu nedenlerle olsa bile—çocuk bu yokluğun etrafında bir hikaye kurar. Ve hikaye neredeyse hiçbir ebeveynin niyetiyle örtüşmüyor.
Dikkatsiz ebeveynliği inceleyen psikologlar, çocukların belirgin şekilde farklı şekillerde tepki verdiğini belirtiyorlar—bazıları başarı veya davranış yoluyla ilgi arıyor, bazıları kendi kendine güvenmeye çekiliyor, bazıları ise evde eksik olan bağı tamamen ailenin dışından arar ve bakıyor. Ama hepsi bu şekilde şekilleniyor.
Yaşam Tarzından Daha Daha Fazlası
Bazı çocuklar okuldan eve dönmek için bile yeterince ilgi çekici olmadıklarına, aileleri için bir şey ifade etmediklerine karar verirler. Diğerleri ise sevginin, varlık göstermekten ziyade çaba ve yorgunlukla gösterilen bir şey olduğunu öğrenirler. Bazıları ise son derece bağımsız olurlar—istedikleri için değil, mecbur oldukları için.
Ve bazıları da tam olarak açıklayamadıkları sessiz bir kırgınlık taşırlar, çünkü sizin için bu kadar çok çalışan birine nasıl kırgın olabilirsiniz ki?
Yetişkin çocuğunuz sizi derinden sevebilir ve yine de yokluğunuzun yarasını hissedebilir. Bu iki şey aynı kişide aynı anda var olabilir ve hiçbiri diğerini ortadan kaldırmaz.
Suçluluk duygusu yardımcı olmaz, ancak dürüstlük yardımcı olabilir.
Eğer şu anda göğsünüz sıkışıyorsa, bu tepki mantıklıdır.
Çocuklarınızın fedakarlığınızı terk edilme olarak algılamış olabileceğini fark etmenin suçluluğu, bir ebeveynin hissedebileceği en ağır şeylerden biridir.
Ancak suçluluk tek başına hiçbir şeyi onarmaz. Sadece orada oturur, sizi savunmacı veya kaçınmacı hale getirir ve bu da yetişkin çocuğunuzu daha da uzaklaştırabilir.
Aslında yardımcı olan şey dürüstlüktür. Çocuğunuzu sizi teselli etmek zorunda bırakacak dramatik bir itiraf veya gözyaşlı bir monolog değil. Sadece basit, net bir şekilde artık anladığınızı kabul etmek.
Şöyle bir şey: “Çok çalışarak doğru şeyi yaptığımı sanıyordum. Şimdi anlıyorum ki, muhtemelen en çok ihtiyacın olan şey benim daha çok yanında olmamdı. Bunu daha önce anlamadığım için üzgünüm.”
Bu tür bir cümle geçmişi silmez. Ama çocuğunuza yıllardır duymayı beklediği bir şeyi söyler: yaşadığı deneyimin gerçek olduğunu, önemli olduğunu ve bununla tartışmayacağınızı veya onu açıklamaya çalışmayacağınızı.
Yetişkin çocuğunuz, yokluğunuzun ağırlığını on yıllarca tek kelime etmeden taşımış olabilir. Bu, geçmişe döndükleri için değil. Genellikle, nankörlük hissetmeden nasıl söyleyeceğini bilmedikleri içindir.
Sizi çalışırken izlediler.
Yorgun olduğunuzu biliyorlar.
Ve bir şekilde, kendi acılarını dile getirmenin sizin yaptığınız her şeye ihanet olacağı fikrini içselleştirdiler.
Bu yüzden bunu yuttular. Ailenin ender bir araya geldiği yemeklerde gülümsediler. Sorun olduğunda “sorun yok” dediler ve ikinizi de çok riskli gelen bir konuşmadan korumak için sessizce duygusal mesafe oluşturdular.
Ortada olmayan ebeveynler tarafından büyütülen yetişkinlerle çalışan terapistler, tekrarlayan bir örüntüyü tanımlarlar: yetişkin çocuk, öfke nedeniyle değil, ilişkilerin kaçınılmaz olarak hayal kırıklığına uğratacağına olan inanç nedeniyle duygusal duvarlar örer. Bu duvar, her iki kişi de daha yakın olmak istese bile, genellikle yok olan ebeveyne kadar uzanır.
Geriye dönemezsiniz, ama şimdi var olabilirsiniz
Sizin ve yetişkin çocuğunuz arasındaki ilişki geçmişte donmuş değil. Canlı ve değişebilir; ancak değişim sizinle başlamalı.
Şimdi var olmak, telefon görüşmeleriyle veya pahalı hediyelerle aşırı telafi etmek anlamına gelmez. Küçükken yapmadığınız şeyi yapmak anlamına gelir: bir gündem olmadan orada olmak.
Neler mi yapabilirsiniz ? Hayatları hakkında sorular sorun ve gerçekten dinleyin. Bir şeyleri çözmek için değil, tavsiye vermek için değil, sadece onları dinlemek için. Onlar için önemli olan bir şey hakkında konuşmalarına izin verin ve düzeltme yerine merakla yanıt verin. Telefonunuza bakmadığınızı, saate bakmadığınızı, kafanızda çoktan kapıdan çıkmadığınızı görmelerine izin verin.
Ebeveynleri olmayan birçok yetişkin çocuk için en iyileştirici şey özür dilemek değil, kanıttır. Onlarla aynı odada olabileceğinizin ve gerçekten kalabileceğinizin kanıtı. Varlığın kaybolduğu bir ilişkide güveni yeniden inşa eden şeyler bunlardır.
Her şeyi değiştiren konuşma
Gerçek konuşmanın gerçekleştiği bir an gelebilir. Çocuğunuzun sonunda size nasıl hissettiğini anlattığı an. Duyması zor bir şey söyledikleri ve içgüdünüzün kendinizi savunmak veya doğru yaptığınız her şeye yönlendirmek olduğu an.
O an geldiğinde, yapabileceğiniz en güçlü şey hiçbir şey yapmamaktır.
Sadece dinleyin.
Zaman çizelgesini düzeltmeyin. Kafa karışıklığı yaşıyor olabilir.
Fedakarlıklarınızı sıralamayın.
“Ama bunu senin için yaptım” demeyin, vücudunuzdaki her hücre bunu söylemek istese bile. Çünkü onlar yedi – sekiz yaşlarındayken ve sen ofisteyken senden bunu istiyorlardı. Sadece orada olmanı istiyorlardı—yapmadan, çözmeden, sağlamadan. Sadece orada onun yanında bulunmanı. Ve eğer bunu şimdi, onlarca yıl sonra bile sunabilirseniz hala onun kalbini kazanabilirsiniz.
Bu onlara şunu söylüyor olacak : şu anda yapabileceğim diğer şeylerden daha önemlisin.
Bu, hayatları boyunca hissetmeyi bekledikleri cümle. Ve bunu teslim etmek için asla geç değildir.
Unutmayın: bu başarısızlıkla ilgili bir hikaye değil
Buraya kadar okuduysanız, kötü bir ebeveyn değilsiniz.
Lütfen çalışma konusunda abartmayın. O, doğumunda aklınızın çıktığı çocuklarınıza gerekli desteği, sevgiyi verecek zamanı yaratın. Unutmayın onların en çok ihtiyacı olan şey siz’siniz. Bunu asla unutmayın lütfen . Hoşçakalın, kendinize ve yavrularınıza iyi bakın.
Sevgili üstad İlber Ortaylı’dan bir alıntıyla bağlayalım.
”Lütfen sabah kahvaltı veremeyeceğiniz, akşam masal anlatıp öpemeyeceğiniz çocuğu dünyaya getirmeyin. Çünkü sevgi başka bir şey. Uğraşmak istiyor. Sevgi için ” vakit” vereceksin, parayla olmuyor.
Mekanın cennet olsun. İyi ki vardın.