Z Kuşağı Sosyolojiisi
Z kuşağıyla ilgili ciltlerle kitap yazılacak bu gidişle. Her gün bir tartışılacak yönüyle ortaya çıkması da aslında ne kadar önemli bir kuşak da olduğunu gösteriyor. Ben de elimden geldiğince farklı yanlarını kendimce yorumladığım yazılar kaleme alıyorum.
“Dijitalleşme ve sınırsız özgürlükle anılan Z kuşağı hakkında bildiğiniz her şeyi unutun. Ne oldu yine derseniz ; Son araştırmalar,bu kuşak içinde daha önce görülmemiş bir kutuplaşmanın sinyallerini veriyor. King’s College London’ın çalışmasına göre, Z kuşağı erkeklerinin neredeyse üçte biri kadınların ‘itaatkar’ rollerde olmasını savunuyor. Peki, dünyanın en ‘ilerici’ kuşağı olarak kabul edilen Gen Z, nasıl oldu da cinsiyet rolleri konusunda bu kadar derin bir görüş ayrılığına düştü? İşte Z kuşağı sosyolojisinin en tartışmalı dosyası…”
Z kuşağı erkeklerinin bomba ifşaatı . Yeni bir çalışma çok ilginçtir ki genç erkeklerin neredeyse üçte birinin kadınların itaatkar olması gerektiğine inandığını ortaya koydu haberi bir anda gündeme düşünce sizlerle de paylaşmak istedim. Sosyal analizlerimizde bu hafta; dijital habitus, değişen aile değerleri ve kadın-erkek ilişkilerindeki bu yeni ‘soğuk savaşı’ konuşuyoruz.
Z kuşağı (Gen Z) üzerine yapılan bu tür araştırmalar son dönemde oldukça ses getiriyor ve aslında dünya çapında sosyologların tartıştığı “Büyük Cinsiyet Ayrışması” (The Great Gender Gap) fenomenine dayanıyor.
Haberin doğruluğunu ve Z kuşağı içindeki bu görüş ayrılığını birkaç temel noktada inceleyebiliriz:
Haberin Doğruluğu ve Araştırmalar
Z kuşağı kadınları ve erkekleri, aynı dünyada yaşamalarına rağmen sosyal değerler bakımından iki farklı kutba doğru savruluyorlar. Kadınlar daha bağımsız ve eşitlikçi bir dünya isterken, erkeklerin hatırı sayılır bir kısmı “eski güzel günlerin” hiyerarşisine özlem duyuyor saptamasını irdeleyecek olursak haber şöyle geldi. Z kuşağı erkeklerinin bomba ifşaatı . Yeni bir çalışma, genç erkeklerin neredeyse üçte birinin kadınların itaatkar olması gerektiğine inandığını ortaya koydu . İlginç değil mi?
- King’s College of London tarafından Kadınlar Tarihi Ayı için yapılan yeni bir küresel çalışma, Z Kuşağı erkeklerinin cinsiyet rolleri, evlilik ve ilişkiler konusundaki görüşleri hakkında yaşlı nesillere kıyasla şok edici yeni detaylar ortaya koydu. Çalışma, son başkanlık seçiminde daha sağa kayan Z Kuşağı erkeklerinin oy verme alışkanlıklarına dair içgörüler sağlayabilir diyerek de kendilerini yönetmeye adaylardan hangi görüşte olanları destekleyecekleriyle ilgili de ipucu veriyorlar ki bu önemli. Devamla;
• İtaat Meselesi: Z kuşağı erkeklerinin yaklaşık %30’u, kadınların bazı durumlarda daha “geleneksel” veya “itaatkar” rollerde olması gerektiği fikrine yakın duruyor.
• Feminizm Algısı: İlginç bir şekilde, Z kuşağı erkekleri arasında feminizmin “yarardan çok zarar getirdiğine” inananların oranı, Baby Boomer (60+ yaş) erkeklerinden daha yüksek çıkabiliyor.
Sonuç: Haber tamamen uydurma değil; prestijli akademik kurumların verilerine dayanıyor. Ancak “bomba ifşaat” gibi tabirler sanki biraz magazinleştirilmiş bir dil.
- Z Kuşağı Kadın ve Erkeklerinin Hayat Görüşü Farklı mı?
Evet, hem de daha önce hiçbir kuşakta görülmemiş kadar büyük bir fark var. Veriler şunu gösteriyor:
• Kadınlar Sola, Erkekler Sağa: Financial Times’ın yayımladığı küresel verilere göre, Z kuşağı kadınları hızla daha liberal ve ilerici (kadın hakları, çevre, sosyal adalet) bir çizgiye kayarken; Z kuşağı erkekleri ya yerinde sayıyor ya da daha muhafazakar/geleneksel bir çizgiye yaklaşıyor.
• Eğitim ve İş Hayatı: Kadınlar eğitimde ve beyaz yakalı işlerde hızla yükselirken, bazı genç erkekler bu yeni düzende “rollerini kaybetmiş” veya “dışlanmış” hissedebiliyor. Bu da onları eski, daha “maskülen” güç dengelerini savunmaya itiyor.
• Dijital Etki: Sosyal medyada Andrew Tate gibi isimlerin temsil ettiği “maskülenlik” akımları, genç erkekler üzerinde oldukça etkili. Öte yandan genç kadınlar, sosyal medya üzerinden dayanışma ve hak arayışı konusunda çok daha aktif.
- Neden Bu Kadar Farklılar?
Sosyologlar bu ayrışmayı birkaç nedene bağlıyor:
• Ekonomik Kaygı: Genç erkekler, geleneksel “ailenin reisi/geçindiren kişi” rolünü ekonomik krizler nedeniyle yerine getiremeyince, tepkisel olarak daha katı muhafazakar görüşlere sarılabiliyor.
• Yalnızlık: Z kuşağı erkekleri arasında yalnızlık ve sosyal izolasyon oranları artıyor. Bu boşluk, internetteki radikal veya gelenekçi gruplar tarafından dolduruluyor.
• Kazan-Kaybeden Algısı: Bazı genç erkekler, kadın haklarındaki ilerlemeyi kendi haklarından bir “kayıp” gibi algılıyor . Açarsak;
Dünya çapında 23.000’den fazla kişiyi sorgulayan çalışma, 1996 ile 2012 arasında doğan Z Kuşağı erkeklerinin evlilik, ilişkiler ve cinsiyet rolleri konusunda daha geleneksel olarak muhafazakar bir görüşe sahip olan nesil olduğunu ortaya koydu. Araştırmaya göre, Z kuşağı erkeklerinin %31’i bir eşin her zaman kocasına itaat etmesi gerektiğine inanıyor ve %33’ü büyük kararlar üzerinde son sözü kocanın söylemesi gerektiğini söylüyor.
Bu durum, aynı ifadelerle hemfikir olan Baby Boomer erkekleriyle (1945-1965 yılları arasında doğanlar) tam bir tezat oluşturuyor; bu oranlar sırasıyla sadece %13 ve %17. Kadınların genel olarak aynı sorulara verdikleri yanıtlar oldukça farklı olsa da, Z kuşağı kadınları, bir kadının her zaman kocasına itaat etmesi gerektiği konusunda Baby Boomer kadınlarından daha yüksek bir orana sahipti; Z kuşağı kadınlarının %18’i evet yanıtı verirken, Baby Boomer kadınlarında bu oran sadece %6 idi.
Araştırma, Birleşik Krallık’taki Ipsos ve King’s Business School’daki Küresel Kadın Liderliği Enstitüsü tarafından yürütüldü ve Büyük Britanya, Amerika Birleşik Devletleri, Brezilya, Avustralya ve Hindistan dahil olmak üzere 29 ülkeden insanlarla anket yapıldı.
Evlilik hakkındaki görüşlerinin yanı sıra, Z kuşağı geleneksel cinsiyet rolleriyle daha yakından ilişkili ifadelerle de daha yüksek oranda hemfikir oldu.
Araştırmaya göre, Z kuşağı erkeklerinin neredeyse dörtte biri, yani %24’ü, bir kadının çok bağımsız veya kendine yeten görünmemesi gerektiğine inanırken, bu oran Boomer kuşağı erkeklerinde %12. En endişe verici istatistik ise, Z kuşağı erkeklerinin yarısından fazlasının, erkeklerden kadınlar için eşitliği sağlamak adına çok fazla şey yapmalarının beklendiğine inanması; bu oran Boomer kuşağı erkeklerinde %45.
King’s College of London’ın bir haber makalesinde, King’s Business School Küresel Kadın Liderliği Enstitüsü Direktörü Profesör Heejung Chung, “Geleneksel cinsiyet normlarının bugün hala devam ettiğini görmek son derece endişe verici ve daha da endişe verici olan, birçok insanın aslında çoğumuzun inandığı şeyleri yansıtmayan sosyal beklentiler tarafından baskı altında görünmesidir” dedi.
Diğer potansiyel olarak önemli bulgular arasında, tüm anket katılımcılarının %32’sine kıyasla, Z kuşağı erkeklerinin %43’ünün “genç erkeklerin doğal olarak iri olmasalar bile fiziksel olarak güçlü olmaya çalışmaları gerektiği” konusunda hemfikir olması yer alıyor. Z kuşağı erkekleri ayrıca, bir erkeğin çocuk bakımında aktif rol almasının onları daha az erkeksi yaptığı konusunda %21 oranında hemfikir olurken, bu oran Boomer erkeklerinde sadece %8 ve Z kuşağı kadınlarında %14 idi.
Çalışmanın bulguları, Z kuşağının siyasi yelpazenin muhafazakar ucuna doğru dramatik bir şekilde kaydığı tespit edilen 2024 ABD başkanlık seçimlerine ilişkin benzer analizleri destekliyor.
Tufts Üniversitesi Tisch Koleji’nin Yurttaşlık Öğrenimi ve Katılımı Bilgi ve Araştırma Merkezi tarafından yapılan bir analiz, o dönemde 18-29 yaş arası beyaz erkeklerin %63’ünün Donald Trump’ı başkanlık için desteklediğini, aynı yaş grubundaki beyaz kadınların ise sadece %49’unun desteklediğini ortaya koydu.
Aynı analiz, aynı demografik gruptaki üniversite diploması olan ve olmayan erkeklerin çoğunluğunun 2024’te Trump’ı desteklediğini buldu. Buna karşılık, aynı yaş grubundaki üniversite diploması olmayan kadınların %55’i ve üniversite diploması olan kadınların %64’ü Kamala Harris’i destekledi.
Yani neticede ülkemiz de bu yapı dışında kabul edilemez diyerek bu olgunun ülkemizde pratikte nasıl olduğunu gösteren bir araştırma süper olurdu kafasıyla aşağıya kısa bir anket bırakıyorum. Zaman ayırır ilgilenirseniz de çok sevinirim.
Z Kuşağı Cinsiyet Ayrışması: Siz Ne Düşünüyorsunuz?
Soru 1: Değerler Çatışması “Sizce Z kuşağı kadınları ve erkekleri arasında hayata bakış açısı bakımından ciddi bir uçurum oluşmaya başladı mı?”
• [ ] Evet, tamamen farklı dünyalardalar.
• [ ] Hayır, hala ortak paydalarımız çok.
Soru 2: Geleneksel Roller “Bazı araştırmalar genç erkeklerin %30’unun kadınların daha ‘geleneksel/itaatkar’ rollerde olmasını istediğini söylüyor. Bu görüşe katılıyor musunuz?”
• [ ] Evet, düzen için geleneksel roller şart.
• [ ] Hayır, bu görüş çoktan geride kaldı.
Soru 3: Sosyal Medya Etkisi “Sosyal medyadaki ‘maskülen’ veya ‘radikal feminist’ akımların, kadın ve erkek arasındaki iletişimi zorlaştırdığını düşünüyor musunuz?”
• [ ] Evet, kutuplaşmayı artırıyor.
• [ ] Hayır, farkındalık yaratıyor.
Soru 4: Gelecek Beklentisi “Z kuşağı bir birey olarak; evlilik ve aile kurma konusundaki görüşleriniz eski nesillere göre ne kadar değişti?”
• [ ] Tamamen değişti, önceliğim bireysellik.
• [ ] Bazı değerleri korumaya çalışıyorum.
“Hepimiz Z kuşağının dünyayı değiştireceğine inandık. Ancak görünen o ki, bu değişimin yönü konusunda kadınlar ve erkekler aynı fikirde değil. Genç erkeklerin önemli bir kısmının ‘itaat’ ve ‘geleneksel hiyerarşi’ gibi kavramlara yeniden sıcak bakmaya başlaması, sosyologları bile şaşırtıyor. Sizin cevaplarınız, bu karmaşık tablonun neresinde duruyor?”
Bu dört soruyu ilgili kuşaktaysanız ve kadın – erkek olduğunuzu belirterek cevaplarsanız biz de Türk Z kuşağının konuyla ilgili yaklaşımını görmüş oluruz.
Z kuşağının bu “ayrışma” meselesi, hem Türkiye özelinde hem de globalde çok ses getirecek, tartışılmaya değer bir konu. Hadi gençler. Şimdi söz sizde.