Geçen bir arkadaşımla sohbet ederken psikolojik rahatsızlıklar konusunda daha sık içerik paylaşmamı isteyince neden olmasın konusunda gerçekten çok değerli uzman arkadaşlarım var dedim ve özellikle hafıza problemi yaşayan, kendisinin bipolar olduğunu bilen ya da bilmeyen ama bu sorunu yaşayanlar için bir yazı kaleme alayım istedim.
Öncelikle Bipolar bozukluk nedir, kimlere bipolar denir ve belirtileri nelerdirle başlayalım mı ?
Bipolar bozukluk, kişinin duygu durumunda, enerjisinde ve davranışlarında belirgin değişimlerin yaşandığı bir ruh sağlığı rahatsızlığıdır. Halk arasında bazen “bir gün çok mutlu, ertesi gün çok üzgün olmak” şeklinde anlatılsa da bipolar bozukluk bundan çok daha farklıdır.
Bipolar bozukluğu olan kişi, belirli dönemlerde kendisini aşırı enerjik, neşeli veya öfkeli hissedebilir; başka dönemlerde ise yoğun mutsuzluk, isteksizlik ve umutsuzluk yaşayabilir. Bu dönemler kişinin günlük yaşamını, işini, ilişkilerini ve kararlarını etkileyebilir.
Bipolar bozukluğun belirtileri nelerdir?
1. Taşkınlık veya aşırı enerjik olma dönemi (mani/hipomani) Kendini aşırı mutlu, güçlü veya olağanüstü başarılı hissetmek
Çok az uyumasına rağmen yorgunluk hissetmemek
Normalden hızlı konuşmak ve düşüncelerin hızla değişmesi
Aşırı para harcamak, riskli kararlar almak
Kolay öfkelenmek veya aşırı hareketli olmakKendini aşırı mutlu, güçlü veya olağanüstü başarılı hissetmek
2. Depresif dönem Sürekli üzgün, boşlukta veya umutsuz hissetmek
Eskiden keyif aldığı şeylere ilgi duymamak
Sürekli yorgunluk ve enerji kaybı yaşamak
Çok az uyumak veya normalden fazla uyumak
Dikkatini toplamakta ve karar vermekte zorlanmak
Değersizlik veya suçluluk hissetmek
3. Duygu durumunda belirgin değişimler
Kişi bazı dönemlerde aşırı enerjik ve hareketliyken başka dönemlerde içine kapanabilir, günlük işlerini yapmakta zorlanabilir. Ancak bu değişimler her zaman bir günden diğerine gerçekleşmez; dönemler günler, haftalar veya daha uzun sürebilir.
Ve şimdi de bugünün konusu olan hafıza sorunlarına gelirsek ;bu durum bipolar bozukluğu olan birçok kişi için sinir bozucu ve bunaltıcı bir durum olabilir. Üstelik bu durumdaki insanların yüzde 40 ila 60’ı bu durumu yaşar. Ayrıca bu bozulma sadece hipomanik, manik, depresif veya karışık ataklarda değil, bipolar bozuklukta herhangi bir ruh hali durumunda, stabil ruh hali durumları da dahil olmak üzere ortaya çıkabilir.
Psikiyatri uzmanımız “Ortaya çıkan dikkatsizlik ve kısa süreli hafıza bozukluğu, bir kişinin günlük yaşamını her yönü ile değiştirebilir” diyor.
Şayet böyle bir durumdaysanız hafıza bozuklukları yaşıyor olsanız bile, umutsuzluğa kapılmayın. Bunu çözmek için birkaç basit adım atabileceğiniz ve hayatınızı daha iyileştirebileceğiniz konusunda sizleri aşağıda bilgilendiriyor olacağız. Lütfen devam edin.
Bipolar bozukluk, manik ve depresif ataklarla hayatınızı etkiler. Teşhis konması, çevrenizdeki insanların da bu durumu bilip size yardımcı olmaları hayatınızın kalitesini artıran en önemli tedavi şeklidir.
Peki Konumuz Olan Bipolar Bozuklukta Hafıza Sorunlarına Ne Sebep Olur?
Beyin görüntülemesinde , bipolar bozukluk olanlar ile olmayanlar arasında birçok fark görülebiliyor; bunlar arasında hipokampusun (beynin bir parçası] yani anıları derlemek ve oluşturmakta rol alan bir parça olan hipokampusun oluşması da var.
Depresif bir dönemde, bu insanlar genellikle konsantre olmakta zorlanır ve bunun sonucunda beynin iletişim yollarındaki bağlantının zayıflaması nedeniyle yeni bilgiler kolayca kodlanıp depolanamazlar.
Hafıza kaybında rol oynayabilecek diğer faktörlerin de şunlar olduğunu söyleyebiliriz
• Genetik. Bellek sorunları bazı ailelerde görülebilir.
• Anksiyete. Kafa karışıklığına, unutkanlığa ve konsantrasyon güçlüğüne yol açabilirken, bu durum bilişsel ve hafıza kaybıyla ilişkili en önemli etkenlerden biridir.
• Alkol. Kullanım bozukluğu ile birlikte ortaya çıkan durumlar
• İlaçlar. Beyin bulanıklığı ve hafıza sorunları aynı zamanda lityum gibi bazı bipolar ilaçların potansiyel yan etkileridir.
Hafıza Kaybının Olası Sonuçları ;
Hem kısa süreli hafıza kaybı (son zamanlarda gördüğünüz, duyduğunuz veya yaptığınız şeyleri unutmak) hem de uzun süreli hafıza kaybı (uzun süre beyninizde sakladığınız şeyleri unutmak), bipolar bozukluğu olan kişiler için özel zorluklar yaratabilir.
Kısa süreli hafıza kaybı, yakın zamanda yaşadığınız bir duygu durum atağı sırasında sevdiklerinizi etkileyen ne söylediğinizi veya yaptığınızı hatırlamayı zorlaştırabilir. Bu “bilmeme” durumu da bu ilişkileri olumsuz etkileyebilir.
Uzun süreli hafıza kaybı, örneğin, yaptığınız işle ilgili belirli görevleri nasıl yerine getireceğinizi hatırlayamadığınız için olması gerektiği şekilde çalışmayı zorlaştırarak istihdamı etkileyebilir.
Araştırmalar ayrıca, hafıza sorunları da dahil olmak üzere bilişsel sorunları, bipolar bozukluğu olan kişilerin genel nüfusa göre daha az istihdam edilme olasılığının bir nedeni olarak belirlemiştir.
Bipolar Bozukluğu Olan Kişilerin Hafıza Kaybını Yönetmek İçin Yapabilecekleri Şeyler;
İyi tarafından bakıldığında, bipolar bozuklukla ilişkili hafıza sorunlarını yönetmenin ve bunların hayatınız üzerindeki etkilerini azaltmanın yolları vardır. İşte hayatınızı daha olumlu etkileyecek yapılacaklar listesi;
Ailenize Anlatın. Evet aileniz durumun karmaşıklığını hafife alabilir. Halbuki en büyük desteği aileniz verirse normal bir hayat sürme olasılığınız artar.
İlaç Yan Etkileri Yaşıyorsanız Doktorunuza Danışın yeni tedavi şekilleri konusunda istekli olun.
Bipolar bozukluğu olan çoğu insan için ilaç tedavisi çok önemli olsa da, hafıza sorunları da dahil olmak üzere istenmeyen yan etkileri olabilir.
İlaçlarınızın yan etkilerinin net düşünme ve konsantre olma yeteneğinizi etkilediğini düşünüyorsanız, doktorunuza söylemekten çekinmeyin. Uzmanımız “Bipolar bozukluğu tedavi etmek için kullanılan bazı ilaçlar sadece hafıza bozukluğunu daha da kötüleştirmekle veya düşüncede kafa karışıklığına ve bulanıklığa yol açmakla kalmaz, aynı zamanda bir kişi ilaç almaktan ne kadar çok yan etki ve rahatsızlık yaşarsa, tedavisine tutarlı bir şekilde devam etme olasılığı o kadar azalır” diyor.
Doktorunuz yan etkilerinizi azaltmak için dozu ayarlayabilir veya potansiyel olarak daha az yan etkisi olan başka bir ilaca geçebilir.
Günlük Egzersiz Rutinine Başlayın (veya Yapıyorsanız Devam Edin)
Bipolar bozukluk teşhisi konulan kişilere genellikle ilk söylenen şeylerden biri, tutarlı bir rutine bağlı kalmanın ruh hali ataklarını uzak tutmanın önemli bir yolu olduğudur. Bilmeyebileceğiniz kısım ise, egzersizi bu rutinin bir parçası haline getirmenin kendi başına hafızanızı iyileştireceği, ancak aynı zamanda ruh halinizi ve uykunuzu iyileştirerek dolaylı olarak da size çok yardımcı olacağıdır.
Bir araştırmaya göre, biriken kanıtlar, herhangi bir egzersizin hafıza fonksiyonunu iyileştirme olasılığının yüksek olduğunu gösteriyor. Bu harika bir haber. Ancak daha da iyi haber şu ki, randomize kontrollü çalışmaların farklı bir araştırma incelemesine göre, düzenli egzersizin bipolar bozuklukta depresyon, anksiyete ve mani semptomlarını da azaltabileceği bilinen bir gerçek.
Ne kadar egzersiz yeterli? Bu konuda her hafta en az 150 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite yapmanız öneriliyor; bu, haftada beş gün 30 dakikalık bir seans gibi görünebilir. Yürüyüş, koşma, bisiklet sürmek veya dans etmek gibi aktiviteler bu hedefe ulaşmak için yapılabilecekler arasında.
Düzenli egzersizin yanı sıra, yeterli uyku almak, iyi beslenmek ve farkındalık meditasyonu gibi stres azaltıcı teknikleri uygulamak, ruh hali ve hafıza dengeleyici rutininizin temel parçaları olmalı bunu da unutmayın.
Eğlence amaçlı uyuşturucu ve alkolden uzak durun
Araştırmalara göre, bipolar I veya bipolar II bozukluğu olan kişilerin en az %40’ı hayatlarının bir noktasında Alkol ve benzeri madde kullanım bozukluğuna da sahip olacaktır. Bu oran maalesef , manik veya karışık ruh hali nedeniyle hastaneye yatırılan kişilerde neredeyse yüzde 60’a çıkıyor. Çok ürkütücü değil mi..
Bu örtüşmenin bu kadar güçlü olmasının birkaç nedeni var. Bir faktör, insanların anksiyete ve depresyon gibi bipolar semptomlarla başa çıkmak için alkol ve eğlence amaçlı uyuşturuculara yönelmesidir.
Ancak bu maddeler hem kısa hem uzun vadede hafıza bozulmasını daha da kötüleştirebilir. Dahası, bipolar semptomlarınızı yönetmek için kullandığınız reçeteli ilaçların etkinliğini azaltabilirler. Madde kullanımı ayrıca ruh hali değişimleri, şiddetli davranışlar ve intihar riskini artırır.
Yazıyı bağlarken özetleyecek olursak;
• Bilişsel bozukluk, hafıza sorunları da dahil olmak üzere, bipolar bozukluğu olan kişiler arasında yaygındır.
• Şiddeti, birlikte ortaya çıkan hastalıklar, ilaçlar ve genetikler tarafından etkilenebilir.
• Kısa ve uzun vadeli hafıza kaybı ve diğer hafıza sorunları hayatınızı olumsuz etkileyebilir.
• Ancak, hafıza bozukluğunun getirebileceği zorlukları yönetmenin yöntemleri var; örneğin ilaçları ayarlamak, düzenli egzersiz yapmak ve madde kullanımından kaçınmak.
Son sözler.. İnsan toplu yaşamaya kodlanmış bir varlık. Telefonlar bizleri parça parça da etse en güçlü insanların bile çevresine ve en önemlisi de ailesine ihtiyacı var. Birbirinizi sevip sayarken, birbirinizi kollarken, aile bireylerinizin söylediklerini yaşa başa bakmadan saygıyla dinlerken bir hastalığa yakalanma olasılığının çok daha az olduğunu düşünüyorum. Artık yapay zeka çoğunlukla sorduklarınıza doğruya yakın cevaplar veriyorken çevrenizdeki aile bireylerinizin durumları konusunu araştırıp sonra da bir doktordan destek alarak bu sorunu çözmeye çalışmanız hem sağlıklı aile bireylerine sahip olmanız demek ve hem de tedavi edilmezse bu durumun aile içinde yaratacağı kaosu önleyerek kendi sağlığınızın bozulmamasını da sağlamak olduğunu göreceksiniz. Lütfen unutmayın. Her hastalığın en büyük tedavi şekli hasta kişiye sevgi göstermek onunla ilgilenmek. Ama doğru teşhis çok önemli. Sosyal medya, internet sadece bir doktora gitme konusunda sizi harekete geçiren bir araç olsun. Sevgiyi nerden gelirse gelsin hayatınızda yer açın. Hiçbir şey yazgı değil. Kendinize güvenin, isteyin ve hedef için çalışın lütfen.
Hepinize sağlıklı ,keyifli, güzel günler diliyorum.
Hoşça kalın. Kendinize çok iyi bakın.
Sağlık içeriklerimiz yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel tıbbi tavsiye olarak nitelendirilmemektedir. Sağlığınızla ilgili sorularınız için bir sağlık kurumunda sağlık profesyonellerine danışın.