GLP-1 kilo verme ilaçları, kullanıcılar arasında duyusal farkındalığın artmasına ve parfüme yeni bir takıntı oluşmasına yol açabilir diye bir haber düştü önüme.
İlk çıktıkları günlere döndüm. Mide küçültme ameliyatını göze alamayanlar için duyurulan bu buluş haberi bir mucizeydi gerçekten. İlaç sayesinde o güne kadar evlenememiş bir Amerikalı kadın hayalini gerçekleştirdiği için yeniden doğduğunu ifade etmişti basında.Türkiye’ye ne zaman gelir derken çevremizde hızla zayıflayanları görünce her ilaçta olduğu gibi bu ürünlerde bir yan etki var mı diye araştırmaya karar verdim.
Bu ilaçların çok büyük bir pazarı var şüphesiz. Yavaş yavaş yan etki verileri çoğalmaya başlamış. Kullanıcılardan bazıları GLP_1 ilaçları aldıktan yaklaşık üç ay sonra, belirli bir parfüm kokusu almaya başlamışlar.
“Parfümü satın almak zorunda kaldım. Takıntılıydım,” diye de eklemiş bir ilaç kullanıcısı.
” Kelimenin tam anlamıyla sinüslerimdeki bir siniri vurdu ve beynime dövme yaptı.” Diye de eklemiş.
Haber kaynağına göre yine farklı bir GLP_1 kullanıcısı enjekte edilebilir bir GLP-1 ilacına başladıktan on dört ay sonra neredeyse 80 kilo vermiş ama tam anlamıyla bir koku takıntısı da kazanmış. Kendini satın almaktan alıkoyamadığı yoğun çiçek ve vanilya kokularıyla dolu parfüm koleksiyonu yaklaşık 100 şişeye yaklaşıyormuş.
“Bu bir açlık krizi değil, ama gün boyunca birkaç farklı kokuyu tekrar tekrar sürüyorum, çeşitlendirmeyi seviyorum. Zevklerim de her gün değişiyor. Sabahları canlı kokuları, yatmadan önce ise gurme kokuları seviyorum.”
Yine eski bir manken olan Samantha King, dokuz ay önce GLP-1 kullanmaya başladıktan sonra farklı bir duyusal değişim fark etmiş. Bir zamanlar midesini bulandıran kokular bazı durumlarda karşı konulmaz hale gelmiş.
GLP-1 deneyimlerini YouTube’da paylaşan King. “GLP-1’ler beni parfüme aşık etmedi, vücudumun parfüme nasıl tepki verdiğini değiştirdi.”
The Guardian’ın haberine göre, parfüm şirketleri, vanilya, fıstık ve karamel gibi tatlımsı notalara yönelik tüketici iştahı tarafından körüklenen bir gurme patlamasının ortasında bulunuyor; bu trendi küresel bir güzellik analisti doğrudan GLP-1 zayıflama ilaçlarının kullanımındaki yükselişle ilişkilendirdi.
Peki bu duruma doktorlar ne diyorlar. Doktorlar GLP-1’lerin En Yaygın Yan Etkilerini ve Bunlarla Nasıl Baş Edileceğini şöyle Açıklıyorlar.
Harvard Tıp Fakültesi’nde obezite tıbbı uzmanı ve tıp ve pediatri doçenti olan Fatima Cody Stanford, “Bu evrensel değil, ancak tema koku duyusunda tam bir değişiklikten ziyade artan duyusal farkındalıktır”
Ozempic, Wegovy ve Mounjaro gibi GLP-1 ilaçlarını “iştah” azaltmak için reçete eden doktorlar, hastalarının koku deneyimlerinde de beklenmedik değişiklikleri daha sık duyduklarını söylüyorlar.
Harvard Tıp Fakültesi’nde obezite tıbbı uzmanı ve tıp ve pediatri doçenti olan Fatima Cody Stanford, “Deneyimlerime göre, GLP-1 ilaçlarına başladıktan sonra koku alma duyularının ‘daha güçlü’ olduğunu veya belirli kokuların daha belirgin hale geldiğini bildiren hastalarım oldu” diye röportaj vermiş.
Stanford, “En yaygın olarak, yemek kokusuna karşı artan hassasiyetten bahsediyorlar – bazen kızarmış veya ağır yiyecekleri daha az çekici buluyorlar. Daha az sayıda hasta ise parfüm ve ev kokuları gibi yiyecek dışı kokuların da daha fazla farkına vardıklarını belirtti’’ diye devam etmiş.
GLP-1 ilaçları kullanan ve büyüyen parfüm koleksiyonlarından ve koku takıntılarına nasıl sıkıca sarıldıklarından bahseden birçok insan var.
Bir kadın şöyle yazmış: “Bu kokuları kullanmak, suçluluk duygusu olmadan güzel bir duyusal deneyimi geri kazanmakla ilgili. Eskiden psikolojik yenilgiyi simgeleyen tatlı kokusu, şimdi büyük bir özgürlük sembolü gibi geliyor.”
Bazı kullanıcılar ise eskiden sevdikleri kokulardan tiksindiklerini bildiriyor. Mesela bazı parfümler, tıpkı hamilelik hormonlarının bazı tat ve kokuları değiştirmesi gibi, “anında tiksinti” yaratıyor.
Peki tam olarak neler oluyor? Stanford, bunun GLP-1 kullanıcılarının gıda ödülünde azalma yaşamasıyla duyusal odak noktasındaki bir kaymayla bağlantılı olabileceğini düşünüyor. Azalmış besin ödülü, yemekle ilişkili zevk, tatmin veya dopamin kaynaklı “beğenme” ve “isteme” duygusunun azalması anlamına gelir ve genellikle yiyecek tüketme motivasyonunun düşmesine neden olur diyerek tanımlamış.
Stanford, “Yiyecek daha az uyarıcı hale gelirse, koku gibi diğer duyusal deneyimler daha belirgin veya ödüllendirici hissedilebilir”
Bu olgu üzerine büyük, kontrollü çalışmalar henüz yapılmadı ve bilim insanlarının GLP-1 kullanıcılarının neden parfüm reyonuna yöneldiğine dair kesin sonuçlara varmadan önce daha fazla araştırmaya ihtiyaç var.
Monell Kimyasal Duyular Merkezi’nde insan koku alma duyusunu inceleyen psikolog Valentina Parma’nın dediği gibi: “Yiyecek zevk verici çekiciliğini kaybettiğinde, diğer duyusal kaynaklar -örneğin müzik, doku, koku- bu hedonik boşluğu doldurabilir.”
Biraz daha bilimsel bir yaklaşımla GLP-1 reseptörlerinin koku alma soğanının (kokuyu işlemekle ilgili beyin bölgesi) mitral hücrelerinde ve ayrıca hipokampüste bulunduğunu biliniyor. Araştırmalar, koku alma soğanındaki yerel GLP-1 sisteminin kokuyla tetiklenen insülin salgılanmasında ve yiyecek arama davranışında rol oynadığını, koku, metabolizma ve iştah arasında daha derin bir bağlantıya işaret ettiğini öne sürüyor.
“GLP-1 sinyallemesindeki değişiklikler, kokuların merkezi olarak nasıl işlendiğini, bazıları için ince ama belirgin şekillerde modüle edebilir olduğu da biliniyor.
Dr. Stanford, kokuya olan tutkunun, GLP-1’lerin bir kişinin genel metabolik ve inflamatuar durumunu iyileştirme şekliyle de ilgili olabileceğini söyledi. “Bazı hastalar metabolik iyileşmeden sonra daha net düşünme veya artan farkındalık bildirmektedir; bu da kokuları daha fazla fark etmeye dönüşebilir,” diyerek röportajı bağlamış.
Bu bilgilerle birlikte, bu ilaçlar ve yan etkileri konusunda hala büyük kontrollü çalışmalar yürütülüyor ve bilim insanlarının kesin sonuçlara varması için daha fazla veriye ihtiyaç var diyorum. Bu benzer ilaçları kullanacaksanız ilgili hekimler kontrolünde tüm tetkikler yapıldıktan sonra ve yan etkilerini de göz önüne alarak kendinize bir sağlıklı yol çizmenizi diliyorum.
Bu arada GLP-1 ‘ler in yan etkileri sadece bu kadarla kalmıyor tabi. Bu bana ilginç geldiği için konuyu dağıtmamak için diğer yan etkileri buraya almadım. Bir başka yazıda , Duygu durum değişiklikleri, Zevk alamama, Beyin sisi gibi diğer yan etkilerden de bahsediyor olacağız.
Çok daha sağlıklı günlerde. Hayatı daha dolu yaşamak için engellerin olmadığı bir dünya özlemiyle. Kalın sağlıcakla.
“ÖNEMLİ BİLGİLENDİRME: Bu sitede – blogda / sayfada yer alan sağlıkla ilgili tüm içerikler, kullanıcıyı bilgilendirmek amacıyla hazırlanmıştır. Paylaşılan bilgiler hiçbir şekilde hastalıkların tanısı, teşhisi veya tedavisi yerine geçmez. Sağlık durumunuzla ilgili en doğru değerlendirme ve tedavi planı için lütfen bir hekime başvurunuz.”